الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
89
تفسير مجمع البيان (فارسى)
آزاد كننده بنده از كسانى كه ايمان آوردهاند ، پس البته اگر او از مؤمنان نبود سودى و نفعى قرب و نزديكى او بايشان ندهد ، و جايز است توصيف كردن روز را بقول خدا ، ذى مسغبه چنانچه جايز است كه گفته شود ليله نائم و نهاره صائم ، شبش خواب و روزش را روزه دار است و مانند آن و كسى كه افكّ رقبه يا اطعم قرائت كرده پس جايز است كه آنچه ذكر شده از فعل تفسير اقتحام عقبه باشد ، پس اگر گفتى اين قسم تفسير به فعل نشد ، بلكه تفسير بمبتدا و خبر شده مانند قول خدا ، نارُ اللَّهِ الْمُوقَدَةُ و قول خدا ، نارٌ حامِيَةٌ ، پس آيا قرائت ديگرى رجحان ندارد . گفته شده كه ممكن است كه كَذَّبَتْ ثَمُودُ وَ عادٌ بِالْقارِعَةِ تفسير قول خدا ، وَ ما أَدْراكَ مَا الْقارِعَةُ بنا بر معنى باشد ، و مسلّما آمده كه مَثَلَ عِيسى عِنْدَ اللَّهِ كَمَثَلِ آدَمَ ، تفسير كرده مثل را بقول خودش خَلَقَهُ مِنْ تُرابٍ ، و پنداشتهاند كه ابا عمرو احتجاج كرده بقول خدا ، ثُمَّ كانَ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا براى قرائت فَكُّ رَقَبَةٍ مثل اينكه چون آن فعل بوده واجب شده كه معطوف عليه مانند آن فعل باشد ، و گاهى ممكن است كه اين مانند قطع و جداى از اوّل و استيناف باشد مثل اينكه اعلام كند كه فكاك رقبه از برده به اين است كه از كسانى باشد كه ايمان آوردهاند ، بعلّت او بسبب ايمان احراز ثواب بنده آزاد كردن مىكند پس هر گاه ايمان را منضمّ بفعل قربى كه ذكرش گذشت نكند نفعى آن بنده آزاد كردن ندارد . و تقديرش اينست سپس بودن او از كسانى كه ايمان آوردند ، پس اين آمده آمدن قول خدا ، كَيْفَ يَهْدِي اللَّهُ قَوْماً كَفَرُوا بَعْدَ إِيمانِهِمْ وَ شَهِدُوا . چگونه خدا هدايت نمايد مردمى را كه كفر ورزيدند بعد از ايمانشان و